محمد على مجاهدى

182

كاروان شعر عاشورايى ( فارسي )

ديوان چاپى واعظ قزوينى بدون احتساب صفحات مقدمه ، تعليقات ، فهارس و استدراكات 660 صفحه دارد و حاوى نه بخش مىباشد : 1 . غزليات 2 . ابيات پراكنده 3 . قصايد 4 . مقطعات 5 . تركيب‌بندها و مخمس و مسدّس تركيب 6 . رباعيات 7 . ماده تاريخها 8 . معميات 9 . مثنويات . سبك شعرى واعظ قزوينى از چهره‌هاى برجسته و نامدار سبك اصفهانى معروف به سبك هندى در سدهء يازدهم هجرى است و اشعار او خصوصا غزليات و قصايد وى از نمونه‌هاى بارز اين سبك شعرى است . در شعر واعظ قزوينى - بر خلاف بسيارى از شعرهايى كه در سبك اصفهانى سروده شده - كمتر به نارسايى ساختارى برمىخوريم و از حضور واژه‌هاى عاميانه كه در محاوره كاربرد دارد در آن خبرى نيست و از همين روى بايد آثار منظوم وى را در سبك اصفهانى از آثار فاخر به حساب آورد . دامنهء تأثير آثار عاشورايى در ميان معدود شاعران سبك اصفهانى كه در شعر عاشورا تجربه‌هاى موفقى دارند واعظ قزوينى نه تنها از بانيان و پيشتازان اين حركت به شمار مىآيد ، بلكه موفق به آفرينش آثار منظوم و رنگينى در ديگر مقوله‌هاى شعر آيينى شده است كه در پيشينهء اين سبك شعرى كمتر سراغ داريم . رويكرد جدّى واعظ قزوينىها به مقوله‌هاى مناقبى و ماتمى و نيايشى ، موجبات يك دگرگونى اساسى را در شعر آيينى در زبان فارسى به وجود آورد كه نتيجهء آن عمق بخشيدن به مفاهيمى بود كه در اين نوع از شعر به خاطر تكرار ، طراوت و جاذبهء خود را از دست داده بودند . باريك‌بينىها و مضمون آفرينىهاى امثال واعظ قزوينى موجب شد كه منظرهاى تازه‌اى در گسترهء مفاهيم مذهبى در فراروى شاعران پس از آنان قرار داده شود ، هر چند بعدها بانيان نهضت بازگشت ادبى ، آهنگ اين حركت را كند كردند و اجازه ندادند كه اين نخل تازه به بار نشسته ، سايه‌سارى درخور داشته باشد .